Successieplanning via schenkingen

De schenking: het paradepaardje van de successieplanning
De schenking is een contract waarbij de schenker zich dadelijk en onherroepelijk ontdoet van de geschonken zaak tvv de
begiftigde die ze aanneemt (art 894BW).
De schenking van roerende en onroerende goederen gebeurt steeds via de notaris (art 931BW); voor roerende goederen zijn echter enkele uitzonderingen:
1. De handgift
De handgift  is een schenking waarbij hetgeen geschonken wordt rechtstreeks overgaat van de hand van de schenker in de handen van de begunstigde. Op een handgift zijn geen successierechten verschuldigd voor zover de schenker meer dan 3 jaar na deze schenking komt te overlijden. Indien binnen de 3 jaar na de schenking de schenker overlijdt zullen er alsnog schenkingsrechten dienen betaald. Net als elke andere vorm van schenking, moet de handgift aan juridische criteria voldoen:
  • bij de schenker (meestal een fysiek persoon, maar het mag ook een rechtspersoon zijn) moet de wil om te schenken duidelijk aanwezig zijn. Deze intentie wordt het best aangetoond door een uitnodigingsbrief
  • de schenker moet zich dadelijk en onherroepelijk van de geschonken zaak ontdoen
  • de begiftigde moet de zaak aannemen, in elk geval voor het overlijden van de schenker
  • de schenking moet gebeuren onder levenden: schenker en begiftigde moeten leven bij de schenking en de aanvaarding
  • de schenking moet gratis zijn. Het mag dus bijvoorbeeld niet gaan om de terugbetaling van een schuld.

LET OP! De handgift is een schenking zonder vormvoorwaarden, waarvoor geen akte moet worden opgemaakt. Wilt u bepaalde voorwaarden koppelen aan uw gift, dan moet u ze opnemen in een aanvullende overeenkomst, in het juridische jargon een pacte adjoint genoemd. U kunt er bijvoorbeeld inzetten dat het geschonken bedrag terug naar de schenker komt als de begiftigde voor de schenker zou overlijden. Opdat de pacte adjoint geldig zou zijn, moeten de algemene juridische criteria van de schenking voldaan zijn. Het opstellen van zo’n document is geen sinecure. Raadpleeg hiervoor ons kantoor of een notaris.

2. De onrechtstreekse schenking (vb. bankgift)

Naast de handgift bestaat er nog een andere mogelijkheid om een schenking te doen zonder een beroep te doen op een notaris. het betreft de zogenaamde onrechtstreekse schenking, zoals de bankgift. Deze komt tot stand via een eenvoudige overschrijving van de rekening van de schenker naar de rekening van de begiftigde. De overschrijving kan betrekking hebben op een geldbedrag, effecten aan toonder en/of gedematerialiseerde effecten gedeponeerd op een effectenrekening.Voldoende aandacht dient te worden besteed aan het feit dat de overschrijving een neutraal karakter moet hebben, dit wil zeggen dat men uit de overschrijving niet mag kunnen afleiden dat de schenker de bedoeling heeft gehad om een schenking te doen. Dit betekent dat men geen mededeling mag plaatsen op de overschrijving. Het vrijgevig karakter van de operatie zal moeten blijken uit een geschrift dat na de uitvoering van de overschrijving tussen schenker en begiftigde wordt opgesteld het zogenaamde erkenningdocument of pacte adjoint.

Erkenningsdocument of pacte adjoint

Indien men opteert om aan de handgift voorwaarden en lasten te koppelen dan kan men aan de schenking een overeenkomst bijvoegen, wat in de praktijk ook met de Franstalige term pacte adjoint wordt aangeduid. Dit document kan voor de begiftigde een beveiliging zijn, indien zijn eigendomsrecht zou worden betwist. Verder kan op deze wijze de gift uitdrukkelijk aan een vrijstelling van inbreng of een beding van conventionele terugkeer worden gekoppeld. Bij gebrek aan een geschrift wordt de gift steeds beschouwd als een voorschot op erfenis. Verder kan de pacte adjoint nuttig zijn om de schenking te koppelen aan een aantal modaliteiten. Zo kan een tijdelijk verbod van vervreemding in hoofde van de begiftigde als voorwaarde van de schenking schriftelijk worden bedongen.

Bij de redactie van de pacte adjoint moet men opletten voor de tijd waarin men het geschrift opstelt. Op geen ogenblik mag men de indruk gegeven dat de schenking zelf door het document is tot stand gekomen. Mocht dit zo zijn zou het risico bestaan de schenking als nietig te beschouwen vermits op dat ogenblik de vormvoorschriften van artikel 931 BW (notariële akte) niet zouden zijn nageleefd.

Het document moet dus worden opgesteld in de “verleden tijd” en dus verwijzen naar een rechtshandeling die reeds heeft plaatsgevonden. Verder zal het document impliciet de voorwaarden voor een geldige gift omvatten. De schenker zal verder erkennen dat de overhandiging (traditio) gebeurde met het inzicht om te begiftigen (animus donandi), en de begiftigde zal bekrachtigen de schenking te hebben aanvaard. Verder worden de eventuele modaliteiten uitgewerkt. Dit stuk is dus niet de titel van schenking maar het bewijs van de gift.
Naast de bank en handgift kunt U eveneens opteren voor de notariële schenking voor een Belgisch notaris. Naast het voordeel dat er geen successierechten verschuldigd zijn indien de schenker binnen de drie jaar komt te overlijden zijn voor volgende constructies een notariële schenkingsakte aan te raden:

–         schenking onroerend goed (in schijfjes)
–         schenking onder last van een voorlopig bewindvoerder
–         schenking met een financiële last
–         schenking met vervreemdings en verpandingsverbod
–         schenking met uitsluitingsclausule
–         schenking met voorbehoud van vruchtgebruik
–         schenking met doorgeefbeding
–         schenking van de aandelen van een (familiale) onderneming

 

Neem contact met ons op voor een deskundige begeleiding van een schenking van roerend of onroerend goed